Trzysta kilometrów od cywilizacji szukam Atlantydy.
Mając na pokładzie Jamesa Camerona, czułem, że wszystko jest możliwe.
Rozłóż to na części pierwsze.
Teraz muszę tylko znaleźć miasto, w którego istnienie większość wątpi.
Zbyt wiele ślepych zaułków…
muszę jakoś połączyć kropki.
To wygląda na łódź. Jeżeli to kadłub,
łódź jest pod wodą.
W śledztwach kryminalnych idziesz za kasą.
W archeologii, za kamieniami.
Najdziwniejsze…
To ta sama scena, która ciągle się powtarza.
…jestem na tropie wielkiego odkrycia.
ATLANTYDA SIĘ WYŁANIA
KILKA TYGODNI WCZEŚNIEJ
Dobra, jesteśmy gotowi, akcja.
Fascynuje mnie przyszłość.
Pół kroku do tyłu.
…ale wyobrażałem też sobie świat i ludzi sprzed wieków.
Dobra, powoli do przodu.
Idąc, spoglądaj w drugie okno.
W czasach liceum fascynował mnie Egipt
Grecy, Rzymianie, Atlantyda.
WSTĘP OGRANICZONY
Myślę, że w tym micie, przypowieści
kryje się ziarno prawdy.
Cięcie.
Cześć.
Jak leci?
Dobrze cię widzieć. U mnie super.
- To moja zwykła praca. - Niezła.
Robimy to?
- Robimy. - Szukamy Atlantydy.
Mam łódź, nurków, ROV, ekipę.
Muszę wejść na pokład.
Zawsze wchodzę.
- Wiem. - Nie odpuszczę.
Nie chcę cię rozkojarzyć.
Musimy wymyślić plan.
Maria, chodźmy na obiad.
W porządku, przerwa.
Bierzmy się za mapy.
Wszystko co wiemy na temat Atlantydy
pochodzi z zapisków Platona sprzed 2400 lat.
Według nich Atlantejczycy rządzili agresywnym imperium,
które rozciągało się od Atlantyku aż po wschodnie Morze Śródziemne.
Ich stolica, Atlantyda, była portem,
wyjątkowym miastem z trzech koncentrycznych okręgów wody i lądu.
Na środku znajdowała się świątynia boga wody, Posejdona,
w której składali ofiary z byków.
Niesamowite mosty i kanały łączyły poszczególne fosy,
a największy z kanałów przecinał miasto
i łączył świątynię z morzem.
Wszystko to przepadło w ciągu jednej doby,
kiedy to trzęsienia ziemi i tsunami zniszczyły miasto,
grzebiąc je pod wodą i błotem…
tylko gdzie?
Dobra, gdzie zaczniemy?
- Zaplanujmy podróż. - Tu był Platon.
W Atenach opowiadał o cywilizacji, która, jego zdaniem,
obejmowała cały region. O morskiej cywilizacji.
Wywodzili się z zachodu Morza Śródziemnego.
Mogą być wszędzie.
Co mam zrobić?
Zbadać nowe hipotezy,
te, które najbardziej ciekawią ludzi, i je rozłożyć.
Na części pierwsze.
Szukam śladów cywilizacji,
która rządziła tym terenem aż po Atlantyk,
i być może znajdę ich najważniejsze miasto, Atlantydę.
Kawał wyprawy.
Spędzisz dużo czasu na łodziach.
To twoja domena. Ja mam chorobę morską.
Możesz lecieć, ale myślę, że na łodzi
łatwiej ich zrozumiesz,
realniej odczujesz odległości
i zrozumiesz kulturę handlową.
Pierwszy przystanek?
Jak wiesz, obstawiam Minojczyków.
Minojczycy byli cywilizacją żeglarzy,
niezwykle rozwiniętą.
Na Thirze, jakieś 1100 lat przed Platonem,
istniało miasto, które zniknęło z dnia na dzień.
- A więc Santorini. - Owszem.
Oczywiście. Może zaangażujmy Charliego?
Napisał książkę o Atlantydzie.
Zaproś Charliego.
Parę dni i tabletek na chorobę morską później,
wyruszyłem w rejs po wschodnim Morzu Śródziemnym w kierunku Santorini.
SANTORINI, GRECJA
Ta wyspa wyglądała inaczej trzy i pół tysiąca lat temu.
Wówczas była okrągła z częścią otwartą na morze,
co pokrywałoby się z opisem Atlantydy Platona.
W tamtych czasach Santorini zamieszkiwali Minojczycy.
Ale wszystko zmieniło się w 1550 r. p.n.e.,
kiedy wulkan pośrodku wyspy wybuchł z niszczycielską mocą.
Czy zatem opisując Atlantydę, Platon miał na myśli Santorini?
Aby się tego dowiedzieć, rozmawiam z Charlesem Pellegrino.
Nie, to musiało się wydarzyć po erupcji.
Korzystając z dronów, Charles bada warstwy popiołu
w kraterze wulkanu, po którym żegluje.
Możemy podpłynąć bliżej zachowanej wielkiej powłoki?
Próbuje odtworzyć wydarzenia poprzedzające zatonięcie wulkanu.
Z tyłu jest jedna z największych kalder świata.
Przed erupcją
na wyspie była góra,
wysoka na jakieś dwa kilometry, zniknęła.
W całej historii ludzkości
to byłaby największa erupcja wulkanu,
mówimy o sile większej niż milion bomb atomowych,
która wybuchła tuż za mną.
Erupcja trwała wiele dni.
Masa kamieni, równa niemal Mount Everestowi,
została wyrzucona do atmosfery.
Niebo pociemniało na wiele dni, w wielu miejscach na Ziemi nastała zima,
która skończyła się po dwóch latach.
Erupcja i towarzyszące jej wstrząsy stworzyły megatsunami
o wysokości 240 metrów,
które zniszczyły wybrzeża Krety, Egiptu i Turcji.
Na północnym wybrzeżu Krety
tsunami zniszczyło minojskie, nabrzeżne miasteczka i pochłonęło flotę.
Chmura popiołu była tak gorąca,
że ludzie, którzy stali na brzegach, rozpadali się po zetknięciu z nią.
Egipskie zapiski z tamtych czasów mówią o fali szokowej niszczącej domy,
świątynie i części piramid.
To było tak ogromne wydarzenie,
że nie mogło przejść niezauważone przez ówczesne cywilizacje,
zwłaszcza śródziemnomorskie.
Wspominałyby o nim w ustnych i pisemnych przekazach.
Czy erupcja Santorini to kataklizm z historii Platona?
Czy Minojczycy to mieszkańcy Atlantydy?
Płynę z Charliem do ostatniej pozostałości
po minojskiej kulturze na wyspie,
do miasta Akrotiri.
Pasuje do opisu zaawansowanej cywilizacji z epoki brązu.
Zadziwia mnie, że mijamy trzypiętrowe budynki.
- Ile mają lat? 3500? - Mniej więcej.
Ulice nie są wąskie. Dużo tu przestrzeni, okien.
Domy różnych ludzi są podobne,
to równościowe społeczeństwo.
Budowano je, mając z tyłu głowy odporność na wstrząsy.
- Widać tu… - Chwileczkę.
Stawiali budynki, które miały się oprzeć wstrząsom?
Tak, podobne do projektów, które rozwijamy w Japonii
- i w Stanach… - Obecnie?
- …w 20. wieku. - O mój Boże!
Te budynki nie są w połowie tak imponujące jak to, co jest pod nimi.
Rozwiniesz?
Toalety, hydraulika,
rzeczy, które widzieliśmy
przez chwilę u Rzymian, ale bliżej naszych czasów,
dopiero 200-300 lat temu.
Na przykład w czasie rewolucji w Filadelfii,
albo nawet w paryskim pałacu, toaletami były schody
czy nawet same ulice,
i czułeś smród tych miast z odległości trzech kilometrów.
A tutaj, 3600 lat temu,
ludzie mieli niezwykłą architekturę, technologię
i spłuczki! Dasz wiarę?
Mamy tu akwedukty, higienę,
otwarte, egalitarne społeczeństwo, i wszystko to zniknęło z dnia na dzień.
- Tak. - Czy to Atlantyda?
Na 99% mogę stwierdzić,
że to o tej wyspie pisał Platon w swojej opowieści o Atlantydzie.
A zatem Minojczycy byli zaawansowaną cywilizacją,
która zniknęła w wyniku katastrofy naturalnej,
ale czy to wystarczy, żeby stwierdzić, że mowa o Atlantydzie?
Nie jestem pewien, więc dzwonię do szefa.
Simcha, cześć, o co chodzi?
Już zatęskniłeś czy coś się stało?
Zatopiłeś łódź?
Nic się nie stało. Jesteśmy na powierzchni.
Spędziłem trochę czasu z Charliem na Santorini
i chciałem porozmawiać, bo brzmiało to przekonująco.
Mają zaawansowaną technologię, wyspa zniknęła z dnia na dzień.
Platon pisze jednak o agresywnym ludzie z zachodu.
A to spokojne, egalitarne społeczeństwo ze wschodu.
I choć uważam, że Santorini jest częścią tej opowieści,
Platon nie wspomina o erupcji wulkanu.
Opisuje raczej tsunami, wstrząsy, powódź i muł.
To nas sprowadza do fundamentalnego pytania podróży,
czyli, czy to miejsce istniało?
Znasz moje zdanie. Uważam, że to fantastyka.
Ma być moralną i etyczną przestrogą,
opartą na różnych wydarzeniach, zmieszanych ze sobą.
Połączył to, co mu pasowało.
Wiem, jak się tworzy światy.
Nie zgadzam się. Platon użył opowieści jako przestrogi,
ale nie mieszał różnych wydarzeń.
Mówi o cywilizacji, a więc musi istnieć jej zalążek.
Wierzę, że gdzieś tam jest Atlantyda.
Skoro tak, to ją znajdźmy.
Przed nami są Malta i Sardynia. Chcę płynąć na zachód.
Płyń, młody człowieku.
Wyruszyłem więc z Santorini na kolejną potencjalną Atlantydę.
Maltę.
Peter, nasz maltański kapitan, jak wielu jego rodaków,
wierzy, że jego dom jest Atlantydą.
Podzielił się swoją teorią z moim zespołem.
Sprawdzamy, czy Malta mogła być Atlantydą.
To byłoby możliwe tylko, gdyby Malta była większa.
Malta była o wiele większa w niedalekiej przeszłości.
Pokażę wam to na przykładzie tego stołu.
To Malta teraz, a po podniesieniu…
tej części stołu,
Malta tej wielkości, jakiej była kiedyś.
Są na to dowody?
Jeśli rozejrzysz się po wyspach, są tam miejsca, gdzie widać dno.
Tu jest bardzo płytka krawędź,
głęboka może na dziewięć metrów.
Twoim zdaniem była niegdyś nad wodą?
Zdecydowanie. W przeszłości musiał nastąpić jakiś kataklizm.
Gdy wtem…
Niesamowite.
Muszę zrobić zdjęcie dla dzieci.
Magiczne.
Wiodą nas w stronę Atlantydy.
Cumujemy w Gozo, jednej z pięciu wysp tworzących Maltę.
Peter od razu zabiera mnie na klify.
Chce pokazać mi więcej dowodów na to, że Malta była niegdyś dużo większa.
Zaczyna od tajemniczych śladów,
które przecinają całą wyspę.
Są bardzo imponujące. Powiedz mi, na co patrzymy.
Jak widzisz, to ślady ewidentnie zrobione przez człowieka.
Zostały wykute w tych skałach.
W te koleiny musieli włożyć bardzo duże kamienie.
- Jak ten tutaj. - Zgadza się.
Później kładli na nich duże głazy
i pchali, żeby z tych wielkich kamieni zbudować świątynię.
Faktycznie imponujące.
Kiedy słyszałem o koleinach, myślałem, że chodzi o rysy na kamieniu,
ale widząc, jakie są głębokie,
rozumiem, że miały ważną funkcję.
To ważny dowód na to, że coś tu tworzono.
Możliwe, że istniała wielka cywilizacja,
która niegdyś zamieszkiwała wyspę.
Sześć tysięcy lat temu
te koleiny prawdopodobnie służyły do budowy megalitycznych konstrukcji.
ŚWIĄTYNIA GGANTIJA
Najstarszą część tego budynku datuje się na 2600 r. p.n.e.
Jest to więc jedna z najstarszych istniejących budowli świata.
Uważamy, że budynek spełniał religijną funkcję.
Zaawansowana architektura na wyspie, która była częściowo pod wodą,
pasuje do opisu Atlantydy u Platona.
Dotarłem do, zdaje się, jeszcze starszej budowli,
żeby dowiedzieć się więcej o jej budowniczych.
Zbudowali to wszystko,
nie znając koła, metalowych narzędzi, cementu.
Gdzieniegdzie widzimy pozostałości zaokrąglonych kamieni,
które mogły służyć do transportu głazów.
Żyli tu przez 1000 lat. Stworzyli te niezwykłe budowle.
Co się z nimi stało?
Wiemy, że ich historia zakończyła się nagle około 2500 lat p.n.e.
Znaleźliście jakąś broń?
Nie, nic nie wskazuje na jej istnienie,
nie ma żadnych śladów przemocy.
Rozwinięta technologia i nagłe zniknięcie pasują,
ale Maltańczycy byli pokojowi, a Atlantyjczycy żądni wojny.
Postanowiłem więc kontynuować podróż.
Według Platona Atlantyda leży pod wodą i mułem
na zachodnim krańcu Morza Śródziemnego, tuż za Słupami Herkulesa,
czyli Cieśniną Gibraltarską.
Właśnie tam profesor Richard Freund
zabrał grupę nurków i archeologów morskich
w swoich poszukiwaniach Atlantydy.
To najbardziej zaawansowane poszukiwania.
Boże, spójrzcie na to.
Gdy ja płynąłem w stronę Malty,
profesor Freund badał teren tuż za Cieśniną Gibraltarską.
Archeologia ma trzy zasady. Lokalizację, lokalizację i lokalizację.
Jeśli szukasz miejsca, którego położenie zasugerowały źródła,
nieważne czy w literaturze czy w inskrypcjach, jedziesz tam.
Po latach badań
jest przekonany, że poszukiwania Atlantydy powinny rozpocząć się na tych wodach.
Żeby znaleźć zaginione miasto zebrał najlepszych archeologów morskich i nurków.
Nie wątpię, że istnieją ogromne, niegdyś zamieszkane tereny,
które obecnie znajdują się pod wodą.
Ale ludzie chcą mieć dowody.
Nie chcą słuchać teorii,
nie chcą słuchać o geofizyce,
chcą usłyszeć, że istnieją dowody
i wiedzieć, co to za dowody.
Platon tworzył w konkretnym czasie,
więc jeśli mówi, że Atlantyda leżała w cieśninie,
nazywa ją Słupami Herkulesa.
Każdy marynarz, grecki czytelnik,
każdy, kto trafił na te teksty, wiedział, o czym mówi.
Jesteśmy przed Cieśniną Gibraltarską, przed Słupami Herkulesa.
Musicie szukać tutaj.
Żeby zidentyfikować obiecujące miejsca,
Freund i jego zespół wypuszczają podwodny radar
i nowoczesny, wielopasmowy echolokator,
który tworzy szczegółowe obrazy 3D obiektów znajdujących się na dnie.
Co chcemy znaleźć?
Moim marzeniem byłaby ogromna, starożytna architektura.
Nie znajdziemy wersji Atlantydy rodem z Disneya,
która pozostała nietknięta po zanurzeniu,
z idealnymi rzeźbami, kolumnami i ścianami.
Liczę, że znajdziemy fragmenty, ale w dużej ilości.
Nazywam to rozrzutem gruzów.
Oznacza to, że tam, gdzie pojawiają się zniszczenia,
znajdą się ich pozostałości, rozrzucone po wielkim terenie.
Atlantyda miała być wielkim miastem.
To, co pozostało z gruzów,
musiało wylądować w tej części Atlantyku.
Ekipa monitoruje obrazy na mostku.
Szukają czegoś niezwykłego, wychylającego się z dna.
To żmudny proces.
Czasem przez wiele godzin nie widzimy niczego dziwnego.
Dobra.
- Zaczynamy. - Zaczynamy.
Dostrzegliśmy jakby górę.
To może być coś z kamienia.
Wysokie na cztery metry i szerokie na 56,
a więc prawdopodobnie coś tam jest.
Nic nie widzę.
Widoczność jest bardzo zła.
Zwolnijcie.
Płyniemy za liną.
Coś widać.
Nurkowie zeszli na ponad 45 metrów.
Co to? Widzisz?
Wrak statku…
ale nie jest starożytny.
Żelazny, można uznać, że współczesny.
Rozglądają się, ale staje się jasne,
że nie znajdą tu tego, czego szukają.
Poszukiwania trwają przy wybrzeżach Hiszpanii, a ja płynę na Sycylię.
Freund ma rację.
Platon umieścił Atlantydę na zachód od Słupów Herkulesa,
a większość badaczy jest przekonana, że chodzi o Cieśninę Gibraltarską,
ale według niektórych historyków odnosił się do Cieśniny Mesyńskiej,
pomiędzy półwyspem Włoch a Sycylią.
Właśnie przepływamy przez Cieśninę Mesyńską.
Zachód słońca jest przepiękny.
Doskonale widać, jak blisko siebie położone są te lądy.
Włochy są tutaj, a zaraz po drugiej stronie, Sycylia.
Nietrudno więc sobie wyobrazić, że niegdyś
były uznawane za Słupy Herkulesa,
bo na obu lądach postawiono jakieś kolumny,
witające żeglarzy.
Wyobrażam sobie, że gdy nabrali wprawy w żegludze,
Słupy Herkulesa zostały przesunięte
z Sycylii na Gibraltar, w kierunku Atlantyku.
Jeśli to Cieśnina Mesyńska jest pierwszą lokalizacją Słupów Herkulesa,
czy to możliwe, że Sardynia, po drugiej stronie, była Atlantydą?
SARDYNIA
Trzy i pół tysiąca lat temu
Sardynię zamieszkiwała jedna z najbardziej imponujących cywilizacji antyku.
Jadę do jednego z 7000 zabytków,
które pozostały po tej zapomnianej kulturze.
Towarzyszy mi amerykański badacz, Robert Ishoy,
który od dekad bada Sardynię.
Ishoy jest przekonany, że te niezwykłe ruiny, zwane Nurag,
to pozostałości Atlantydy.
Robert, to bardzo imponujące.
- Tak. - Ale czy to Atlantyda?
Kultura Sardynii pasuje do wszystkiego, co opisał Platon.
Mówił o kulturze, i to bardzo zaawansowanej.
Spójrz na tę technikę architektoniczną.
Aż się wierzyć nie chce.
Stoimy w mającej 3500 lat budowli, wzniesionej bez cementu
która nadal się trzyma.
Budynki są zaokrąglone, tak jak w opisie Platona,
budowali też opisywane filary.
Ale te okrągłe budynki to świątynie, prawda?
Według mitologii bóg Posejdon
poślubił śmiertelniczkę, i zbudował filar, by ją chronić.
- Wieżę, podobną do tej. - Dokładnie.
Ale co z resztą opisu Platona?
Czy Sardynia pasuje do tego, co wiemy o Atlantydzie?
Żeby się przekonać, udajemy się na południe wyspy.
Jesteśmy w Norze.
To bardzo ważne miejsce dla Sardynii.
Platon napisał, że Atlantydę zniszczyły wstrząsy i powódź.
Sardynia jest regularnie zalewana, a w oceanie
na południe od Sardynii znajduje się wielki uskok,
więc na Norze widać ślady zniszczeń od wstrząsów i zalania,
a ruiny znajdują się nie tylko na wyspie, ale także pod wodą.
To wyjątkowe miejsce, pełne dowodów na to,
że pomiędzy Sardynią a opisem Platona
jest mnóstwo punktów stycznych.
Sardynia ma również dwie inne istotne cechy,
pasujące do opisu Platona.
Na wyspie występują czarne, białe i czerwone skały,
wszędzie można też się natknąć na zimne i gorące źródła.
Zacząłem się zastanawiać, czy Robert pokazał mi świątynie Atlantydy?
Wierzy, że tak.
Zabiera mnie więc do jednej z najbardziej imponujących, Su Nuraxi.
Jesteśmy w największym ocalałym kompleksem świątynnym.
Składa się na niego pięć wież.
Centralna wieża i cztery zewnętrzne,
które reprezentują cztery strony świata.
A jeszcze do niedawna nikt nie wiedział, że tu stoi.
Była całkowicie przykryta błotem.
Wyobraź to sobie. Przy takiej wysokości.
Niemal widzę ludzi, którzy wychodzą z tych korytarzy.
Kim byli?
Znaleźliśmy tu figurki wojowników,
widać też po zabezpieczeniach budynku,
że mieszkała tu wyższa klasa i wojownicy.
Jeśli to jest Atlantyda, to gdzie legendarna świątynia Posejdona?
Spójrz, musimy jechać tutaj.
Ku naszemu zaskoczeniu, Platon zawarł współrzędne.
Geograficznie, geologicznie i archeologicznie
Sardynia pasuje do opisu Atlantydy Platona.
O mój Boże,
chyba nie widziałem bardziej atlantyckiego domu.
Dokładnie to opisywał Platon.
Architektura zdecydowanie pasuje
do tej, którą opisywał Platon.
Niesamowite.
Postanowiłem więc zbadać jeszcze jeden aspekt historii.
Platon opisuje górę pośrodku wyspy,
która stoi w centrum pięknej równiny.
Ponoć na jej szczycie Posejdon stworzył podwaliny miasta.
Czy na Sardynii jest coś takiego?
Może chodzić o równinę Campidano.
Jest tam góra?
Tak, zobacz, tutaj.
- Jest na niej Nurag, wieża. - Na szczycie góry.
- Santa Vittoria. - Sprawdźmy to.
Koniecznie.
- Szaleństwo. - Fakt.
Stoi w miejscu, które w starożytności było środkiem wyspy,
zanim jej południową część zalało morze.
Na miejscu odkrywamy widok idealnie pasujący opisowi Platona.
Nie wierzę, że użyliśmy twórczości Platona jako mapy.
„Znajdziesz małą górę, z której roztacza się większy widok,
żyzna dolina, równina i starożytne ruiny”.
Znaleźliśmy nie tylko ruiny,
ale ruiny, które mogą być najstarszą,
jeśli nie pierwszą zbudowaną wieżą.
Tuż obok nich stała świątynia wodnego bóstwa, być może Posejdona.
W starożytnych czasach otaczała ją fosa.
Co chcesz mi przez to powiedzieć?
To Atlantyda?
Mówię, że jeśli wziąć opis Platona, dotyczący różnych elementów miasta,
geografii, samej wyspy, cywilizacji,
żadne inne miejsce na świecie nie przypomina jej bardziej niż Sardynia.
Zaczynam myśleć, że Robert może mieć rację.
Cześć, Simcha, coś nowego?
Chyba znalazłem Atlantydę.
Wiem, jak to brzmi, ale myślę, że to Sardynia.
Dobra, zamieniam się w słuch.
Idealnie pasuje do opisów Platona.
Mieli niesamowitą technologię,
okrągłe motywy są wszędzie.
Pośrodku wyspy
jest świątynia wodnego bóstwa, która wygląda
na miejsce kultu Posejdona.
Mieszkali tu wojownicy.
Dobrze, więc odhaczasz punkty,
ale nie jestem przekonany, że okrągły kształt budynków
oznacza koncentryczny plan miasta,
a jak rozumiem, ten koncentryczny plan miasta,
zawierał przecież port,
a wielki Nurag, który badaliście, jest w głębi lądu.
Daleko od wybrzeża.
Tak, ale ta żyzna, rolna ziemia była niegdyś pod wodą,
więc włączając efekty specjalne w moim mózgu,
wyobrażam sobie, że Nurag otaczała woda. Świątynię także.
Nawet jeśli, to nie zgadza się czas.
Cywilizacja Nuragijczyków powstała po erupcji wulkanu.
Masz rację,
ale Santorini nie zniszczyło kultury Sardynii,
Niemal ją czci.
Może więc ci ludzie byli uchodźcami.
Być może Sardynia to nowa Atlantyda?
Tak, to całkiem możliwe. Szukaj motywów nuragijskich
i im podobnych, w innych miejscach.
Dalej na zachód.
Płyń na zachód!
Jim kazał płynąć na zachód.
Został nam więc jeden kandydat.
Południowa Hiszpania za Cieśniną Gibraltarską,
są tam inni, którzy także myślą, że był to dom dla uchodźców z Atlantydy.
Pisarz Georgeos Diaz-Montexano od lat bada ten obszar.
Jest przekonany, że część uchodźców z Atlantydy uciekła w głąb lądu
i zbudowała świątynie, ku pamięci utraconego miasta.
Rozszyfrowanie zagadki świątyń pomogłoby Georgeosowi udowodnić teorię.
Według niego
o Atlantydzie wspominają petroglify z epoki kamienia,
obrazy wyryte w skale, opowiadające historię zatopionego miasta,
legendarnego portu i statków, które doń żeglowały.
Sfotografujmy je tutaj.
Ale to znaczy, że aparat zawiśnie aż tu.
Żeby przetestować teorię, Georgeos prosi o pomoc inżyniera Kena Boydstona
oraz profesora Gregory'ego Heywortha,
ekspertów w fotografii śledczej i analizy widmowej,
przywracających stracone obrazy do życia.
- Gotowe. - Robię.
Używam światła stroboskopu,
które wydobędzie cienie i głębię nacięć w skale.
Tak, to koń z długą, falującą grzywą.
- Rób. - Robię.
Podoba mi się to, co widzę na ekranie.
Coraz wyraźniej widać kopyto.
Szukam podkowy, z brzegiem,
ale żadnej nie widzę, a zatem to okres przed Rzymianami.
Zgadza się.
Jedziemy. Tak, mnóstwo rzeczy.
Badacze widzą szerokie, przypominające fosy kręgi.
Widzę koncentryczne okręgi,
zaś na środku równoległe linie proste.
Koncentryczne, jakby fosy,
dokładnie jak w opisach Platona.
Co to za linia tuż nad koniem?
Długa, falowana linia, sporo ich.
Jedna tu, kolejna wyżej.
Mogą to być góry, fale może woda.
Koń jest pod wodą?
Możliwe.
Koń jest przechylony w dół.
Jeśli jest pod wodą, może to oznaczać, że tonie.
Nie tylko koń znajduje się pod wodą.
Wygląda mi to na łódź. W prawym, górnym rogu.
Przybliż, Ken.
To tutaj wygląda jak kadłub.
- Może łodzi. - Tak.
A jeśli to kadłub łodzi, zatonęła.
Zespół kontynuuje prace,
a ja i Georgeos jesteśmy w Badajoz.
Słyszałem o jego pracy i nie mogę doczekać się znalezisk
w jego mało znanym muzeum.
Platon łączy byki z religią Atlantydy.
Te inskrypcje są niesamowite.
Wojownicy, rydwany,
rozszyfrowany skrypt w tartesyjskim.
Czy to zagubiony język Atlantydy?
Georgeos zostawił najlepsze na koniec.
Boże.
A więc to symbol Atlantydy.
Te okręgi przypominają mi architekturę z Sardynii.
Czyżby południowa Hiszpania była jej domem,
a ci żołnierze strzegli niegdyś Atlantydy?
A więc mamy całą historię
z opowieści Platona, wyrzeźbioną w skale.
Te koncentryczne kręgi, kanał, który przez nie przepływa,
świątynia Posejdona, wojownicy,
to była wojenna cywilizacja, która chciała podbić kraje śródziemne.
Rozwinięta technologia w postaci rydwanów.
Kiedy złożyć to wszystko razem,
mamy w tym kamieniu całą historię Atlantydy.
Mamy tu biblię Atlantydy.
Georgeos prowadzi mnie do innego miejsca.
Uważa, że to atlantydzkie miasto.
Cementowe kwadraty są współczesne, ale to, co pod nimi, starożytne.
To wykopaliska z epoki miedzi,
o dziwo, rzadko wspominane przez społeczność naukową.
Wygląda ja Atlantyda Platona.
Stoję w Jaen, niedawno odkrytym mieście sprzed 5000 lat.
Miasto ma kilometr średnicy.
Mieszkało w nim 40 000 ludzi,
a architektura jest niesamowita.
Koncentryczne okręgi, kanały,
oddzielne, okrągłe domy.
Nie słyszeliście o tym, bo miejsce przejęli deweloperzy.
Nawet miejsce, w którym stoję, niedługo nie będzie istnieć.
Jaen było dużym miastem, w którym znaleziono 60 000 przedmiotów.
Jak na standardy epoki miedzi miało wielką populację,
która żyła tu, gdy Atlantyda kwitła.
Spotkałem się z jedną z badaczek tego miejsca, Estellą Perez.
Dlaczego mieszkańcy starożytnego Jaen
zbudowali te koncentryczne fosy i miasto w suchym otoczeniu?
Georgeos uważa, że Jaen to siostrzane miasto Atlantydy,
które zbudowano z myślą o podobnej architekturze.
Wiem, że patrząc na te gruzy ciężko uwierzyć,
że to miasto powinno być tak znane jak piramidy,
więc wam pomogę. Powołajmy Jaen do życia.
Na Cieśninie Gibraltarskiej
profesor Freund i jego nurkowie kontynuują podwodne poszukiwania.
Mnóstwo piasku. Płaskiego i nijakiego.
Żadnych kamieni. Nie tego chcieliśmy.
Kiedy przenoszą się do głębszego miejsca, Freund postanawia spuścić ROV.
Zdejmę kamery i założę blokadę.
Możemy zaczynać.
ROV jest lekki, ale daje świetne obrazy.
Może zejść niżej i na dłużej niż nurkowie.
Są na nim cztery drogie kamery, które przesyłają obrazy na powierzchnię.
Jeśli w tych wodach jest Atlantyda, znajdą ją.
Mostek.
Cześć, mówi mostek.
ROV płynie na północ.
Jestem metr od dna i nic nie widzę.
Musimy wlec się za nim, żeby być na czele.
Są głębiej niż poprzednio,
na tym samym terenie, na którym szukali gruzów.
Dlatego poszukiwania tyle zajmują.
To może potrwać dni, tygodnie, miesiące, bo się wleczemy.
Nie ma dobrej widoczności, dopóki czegoś nie znajdziesz.
Pomimo starań, operatorzy nie dokonują żadnego ważnego odkrycia.
Morze jest ogromne, trzeba być cierpliwym.
Tymczasem jakieś 40 km w głąb lądu
Georgeos zabiera nas do świątyni, którą mogli zbudować Atlantyjczycy.
Rysunki statków i portów zdają się potwierdzać,
że na pewnym etapie Atlantyda stała się mitem.
Specjaliści od obrazów zakrywają wejście do jaskini.
Używają specjalnych kamer, korzystających z 16 długości światła,
niewidzialnych dla ludzkiego oka, żeby dostrzec szczegóły inskrypcji.
Chcemy wyostrzyć te obrazy, tak, jak to tylko możliwe.
Być może odkryjemy nowe, których gołym okiem teraz nie widać.
Poruszamy się po spektrum od fioletu po podczerwień,
na aż 26 zdjęć.
Widzę linie, które wcześniej ledwo majaczyły.
Widzę łódź, wiosła.
Tak.
Fale świetle widzialne dla ludzkiego oka
ledwo ukazują rysunek łodzi i portu,
ale fotografia przy użyciu specjalnego światła
wydobywa nowe szczegóły.
Widzimy coś bardzo interesującego. Dopiero pojąłem co.
To obraz trójwymiarowy.
Widzimy wnętrze łodzi, a to żebra kilu.
Artysta był na tyle zaawansowany, że narysował je w trójwymiarze.
Na drugiej łodzi również widać nowe informacje.
Ten obrazek jest bardzo ciekawy.
Spodziewaliśmy się wioseł, i są, owalne i zakrzywione,
ale nie spodziewaliśmy się,
że to nie jest drugie wiosło.
To najprawdopodobniej ster.
Widzicie to zakrzywienie?
Różni się od wioseł i wychodzi z tyłu.
To wiele nam mówi.
Po pierwsze, w którym kierunku zmierza łódź,
czyli w przeciwnym do portu.
Nagle odkrywają obraz, niewidoczny dla gołego oka.
Kiedy badaliśmy obszar,
wyszło z tego coś, czego się nie spodziewaliśmy.
Tu stoi kolejna postać.
Widzę ogon i uszy.
To koń i jeździec,
który ma na głowie jakiś kask,
z piórem lub inną ozdobą.
Obok jeźdźca jest kolejny kwadrat,
który naukowcy identyfikują jako port z koncentrycznymi okręgami.
Wydaje się, że jeździec ucieka z portu.
Ten, kto wykonał te rysunki,
wysoko w górach, nie rysował łodzi, portów
i jeźdźców uciekających z okolicy.
Odtwarzał wydarzenia,
które nastąpiły na dalekim wybrzeżu.
Wstrząsnęło mną to.
Zaczynam myśleć, że Georgeos ma rację
i w ten sposób Atlantyda stała się legendą.
Dołączył do nas profesor Freund.
Nie udało mu się znaleźć podwodnych gruzów,
chce nas więc zabrać do lokalizacji w południowej Hiszpanii,
gdzie jego zdaniem stała kiedyś Atlantyda.
Jesteśmy w parku Donana, najbliższych mokradłach Europy.
Setki kilometrów kwadratowych bagien,
ale w antyku była tu otwarta zatoka,
do której przypływały statki aż z Sewilli.
W 11 lokalizacjach
znaleźliśmy ślady węglowe aż 13 metrów pod powierzchnią,
gdzie jest nawet warstwa metanu,
która wskazuje, że wydarzyła się katastrofa,
która zamknęła wszystkie organizmy, wszystkie żywe istoty
w jednej warstwie metanu.
Jakieś 4000 lat p.n.e.
żyli tu ludzie, a potem nagle zniknęli.
Godzinami jeździmy przez dziwny i wyjątkowy krajobraz Donany,
gdzie przeplatają się rośliny, plaża i piasek.
Geologicznie to jasne, że coś się tu wydarzyło.
Po kilku godzinach dotarliśmy do naszego celu.
Profesor Freund zabrał mnie w miejsce, które nazywa gratką dla archeologów.
Nie wygląda ciekawie, Richard.
Czasem cenne rzeczy wcale nie są największe.
Tak. Widziałem zamki i świątynie,
a teraz patrzę na dziurę w ziemi. Powiedz mi, co w niej ważnego.
To ostatnia pozostałość po Atlantydzie.
Pochodzi z czasów, kiedy miasto jeszcze istniało.
A więc ten kamień to skarb.
Nie pochodzi stąd.
Bardzo się różni od pozostałych kamieni.
To nie piasek, nie błoto.
Patrzę na to i widzę morskie szczątki,
zawarte w powierzchni kamienia,
i wiem, że ten kamień nie jest częścią krajobrazu.
Znajduje się jednak bardzo wysoko. Stoimy pośrodku bagna
więc zakładam, że wielkie tsunami
przeniosło tu kamień tysiące lat temu
i stąd się tu wziął.
W śledztwach kryminalnych idziesz za kasą.
W archeologii, za kamieniami.
Freund nie jest pierwszym badaczem, który tu przybył.
W 1920 roku legendarni archeolodzy, Bonsor i Schulten,
twierdzili, że Donana była domem innego zagubionego miasta, Tartessos.
Tak jak Atlantyda, Tartessos było miastem portowym za Słupami Herkulesa,
znanym ze swoich metali i statków.
I także zniknęło w tajemniczy sposób.
Czy to możliwe, że mieszkańcy Atlantydy nazywali ją Tartessos?
Georgeos pokazuje nam rzadki dokument, starożytną, egipską mapę.
To mapa Ptolemeusza?
Dokładnie. Bizantyjska kopia mapy Ptolemeusza.
Bizantyjska kopia mapy z drugiego wieku. Ma 1800 lat.
Mapa przybliża nam antyczną perspektywę krajów śródziemnych.
Cieśnina Gibraltarska, Atlantyk i wybrzeże południowej Hiszpanii.
Jak ją znalazłeś?
Czemu nam ją pokazujesz?
- Tartessos. - Tartessos.
Nie chodzi tylko o nazwę,
mapa umiejscawia Tartessos w konkretnym miejscu,
jest tu ilustracja,
która przedstawia położenie miasta.
Dokładnie tu, gdzie jesteśmy…
To niesamowite. Ktoś już to zauważył?
- To tutaj. - Tak.
- Na widoku. - Tak.
Możemy tam zejść, poszukać pod wodą.
Czy po wyznaczeniu nowego terenu do nurkowania
znajdziemy w końcu zagubione miasto?
To dopiero coś.
Mając nowe współrzędne…
Jak leci, ludzie?
…na Atlantic Explorerze, tuż przy wybrzeżu Donany,
szukamy śladów gruzów,
będących dowodem na zniszczenie Atlantydy.
- To tu. - Oby.
To tutaj.
Widoczność jest świetna, ale na dole niczego nie ma.
Kolejni nurkowie wracają z pustymi rękoma.
Żadnych ryb, fal, nawet puszki po piwie. Jałowe dno.
Dzień chyli się ku końcowi.
Po wielu godzinach pod wodą nurkowie są wykończeni.
Postanawiają zwinąć sprzęt.
Chyba musimy zwiększyć obszar poszukiwań,
mam nadzieję, że jutro będzie lepszy dzień.
Ale optymista, profesor Freund, nie zniechęca się.
To nie był dobry dzień,
ale to nie znaczy, że jutro nie dokonamy większego odkrycia.
Statek wraca do portu i na ekranach pojawia się coś dziwnego.
Wygląda na okrągłe dzieło człowieka.
Przed nami trudny wybór.
Choć nurkowie są doświadczeni,
profesor obawia się, że są zbyt zmęczeni na kolejne zejście.
Zaś Eduardo i jego zespół martwią się,
że jutro pogoda nie będzie tak sprzyjająca.
Postanawiają zejść.
Boże, spójrz na te gigantyczne dyski.
To dzieło człowieka, bez dwóch zdań.
Na pewno starożytne, ale co to?
Nie mam pojęcia.
Profesor wierzy, że te dyski
są częścią gruzów, których szukał.
Uważa, że to dyski kolumn.
Doktor Ralph Pedersen, archeolog morski na poładzie,
uważa, że to koła młyńskie,
które pochodzą z czasów rzymskich, i powstały lata po Atlantydzie.
Wszystko zależy od tego, co jest w środku.
Czy otwory są kwadratowe, jak w kolumnach, czy okrągłe, jak w młynie?
Dyski w kolumnach
są zwykle o wiele grubsze i mają w środku kwadrat,
miejsce na drewniany wspornik,
na którym buduje się kolumny.
Otwory są kwadratowe, żeby dyski się nie obracały.
Pytanie brzmi, czy środek jest okrągły czy kwadratowy?
Może być kwadratowy, ale nie musi.
Leżą niemal jeden na drugim.
To wcale nie znaczy,
że są częścią architektury.
Mogły być częścią ładunku statku.
Ładunek na statku ustawiasz jeden na drugim,
zwłaszcza płaski,
a kiedy statek spada na dno,
część z rzeczy pozostaje w tej pozycji.
Nie wyglądają na okrągłe, tylko na kwadratowe.
Może. Byłbym ostrożny.
Nurkom to wystarcza.
Po wielu bezowocnych dniach
w końcu znaleźli starożytne obiekty, które być może zdobiły Atlantydę.
Większe niż się spodziewałem.
Mają z półtora metra średnicy. Konkretne, może tej grubości.
Na pewno można stwierdzić, że nie są współczesne.
Dokonaliśmy znaleziska, jak prawdziwi odkrywcy,
całkowitym przypadkiem.
Georgeos zgadza się z Freundem, że znaleźli kolumny.
Uważa, że niegdyś zdobiły świątynię.
Kamienie przypomniały mu wideo nakręcone nieopodal,
które ma w kolekcji od lat.
Jest bardzo niewyraźne.
Bo to stare wideo. Ale jeśli się skupisz…
Jakaś wielka konstrukcja.
Tak.
Czy to schody?
Boże, świetne, to zdecydowanie schody.
Oczywiste, że to dzieło człowieka.
Kto to nakręcił?
Facet był legendą?
- Żyje? - Niestety już nie.
Jakość jest słaba, ale i tak widać wyraźnie.
Wygląda jak odłamane kamienie z megalitycznej konstrukcji.
A przed nimi jest ściana.
Która naprawdę wygląda jak ściana.
- Okrągły mur. - Zgadza się.
To fragment wieży.
Wiesz, na co mi to wygląda? Na Nurag.
- Niesamowite. - Gdzie to jest?
Możemy namierzyć to miejsce?
Tak myślę.
Wiemy, gdzie szukać.
Musimy to znaleźć. Koniecznie.
Płyniemy w miejsce, które Georgeos typuje na znalezisko Pantery.
To obszar szeroki na osiem km,
jakieś 16 km od miejsca, w którym znaleźliśmy dyski.
Uzbrojeni w trójwymiarowy sonar, optymistycznie liczymy na znalezisko.
Zupełnie nieświadomie, znaleźliśmy się w miejscu handlu narkotykami,
a teraz nurkowaliśmy pod czujnym okiem hiszpańskiej marynarki.
Atlantic Explorer przeszukuje obszar, pływając w tę i z powrotem,
tworząc mapę dna.
Czekając na odnalezienie ruin,
dzwonię do Jamesa Camerona, żeby streścić mu postępy.
- Cześć, Jim! - Co tam?
- Gdzie jesteście? - W Hiszpanii.
Opuściliście Słupy Herkulesa.
Zgadza się. Nieźle nam idzie.
Najpierw znaleźliśmy gruzy.
Fragmenty kolumn albo kamienie młyńskie.
A teraz pracujemy nad czymś innym.
Legendarny w tych stronach nurek, którego nazywali Panterą,
nakręcił pewną kasetę.
Na początku myślałem, że to żart.
Nic nie było widać, ale gdy przyjrzałem się kadrom,
oniemiałem, bo zobaczyłem coś w stylu podwodnego Nurag.
Jest wielkie. Ma kolumny.
Schody.
- I okręgi. - Okręgi.
To Atlantyda niczym z Hollywood.
Powinna być właśnie tutaj.
Macie dobre współrzędne?
Powinna być na 35 metrach pomiędzy Barbate i Zahara de los Atunes.
To bardzo piaszczysty teren.
Jeśli natkniemy się na świątynię,
sonar ją wychwyci.
Przemierzymy dno i znajdziemy Atlantydę.
To brzmi zbyt dobrze. Nie będę zarywał nocy,
czekając na wieści, ale pożyjemy, zobaczymy.
Na pewno musicie zbadać ten trop.
Super. Żałuję, że nie ma mnie tam z wami.
Tymczasem współrzędne Pantery się nie zgadzają.
Widzą anomalię. Coś wystaje z dna.
Czyżby to było znalezisko Pantery?
- To tutaj. - Serio?
- Same ryby. - Nie tylko.
Poza tym mogą tam pływać.
Mamy piaszczyste dno, wielką konstrukcję,
i jeszcze większą ławicę ryb.
Dam znać nurkom.
- Skaczecie z boku? - Jak za dawnych lat.
Nic nie widać.
Słaba widoczność.
Dryfuję tuż nad nimi, jesteśmy w kontakcie radiowym.
Co tam się dzieje, chłopaki?
Woda jest bardzo mętna.
Opuszczają się po łańcuchu kotwicy, praktycznie na oślep.
O dziwo, ta prowadzi ich wprost do celu.
Niesamowite.
Co widzicie?
Ogromne głazy.
Coś z nimi nie tak.
Czy to głazy z wideo Pantery?
Nie wiem, czy są dziełem człowieka.
Rozdzielają się i znajdują rozrzucone kamienie.
Możliwe, że to dyski obrosłe algami.
Pod niektórymi kątami wyglądają na dzieło człowieka.
Możecie rozejrzeć się w kontekście,
może widać jakiś wrak? Cokolwiek?
Niesamowite.
Prąd nabiera na sile, fale
i przypływ utrudniają eksplorację.
Muszą się wynurzyć.
O wiele ciekawsze.
Mnóstwo kamieni, mają niemal nienaturalny kształt,
ale może to wpływ wyobraźni.
Chciałbym, żeby Ralph się wypowiedział,
bo mózg, będąc 40 metrów pod wodą,
twój mózg szuka czegoś ciekawego.
Łatwo zacząć wyobrażać sobie rzeczy.
Dobrze byłoby usłyszeć chłodną analizę znaleziska.
Prąd się uspokoił, więc ROV może zejść sam.
Szukając odpowiedzi,
Bill i operatorzy nawigują ROV do miejsca znaleziska
i analizują obrazy.
Mamy półtora metra widoczności.
Nie wiemy, czy to dzieło człowieka.
Ale zdecydowanie są ogromne.
Wołają Ralpha, archeologa morskiego, w celu dokładniejszej analizy.
Co to?
Po kilku godzinach Ralph nie jest w stanie tego ocenić.
Czas odcisnął swoje piętno na kamieniach.
Ralph nie może stwierdzić, czy to dzieło człowieka.
Jedynie podwodne badania potwierdzą,
czy to była świątynia Pantery.
Nurkowie kontynuują poszukiwania, ale nie mamy innej alternatywy.
Atmosfera robi się napięta, czas ucieka,
jeśli czegoś tu nie znajdziemy, trzeba będzie zmienić lokalizację.
Prognoza pogody zmusza kapitana do powrotu.
Musimy natychmiast przerwać poszukiwania…
nie zdając sobie sprawy, że szczęście się do nas uśmiechnie.
Atlantic Explorer czeka w porcie na poprawę pogody.
Załoga postanawia zająć się konserwacją statku i zapasami.
Jeśli południowa Hiszpania jest domem Atlantydy,
a Sardynia kolonią…
dlaczego znaleziska stąd nie pasują do tamtych?
Georgeos uważa, że znalazł brakujące ogniwo,
niedawno odkrytą świątynię, datowaną na 4000 lat.
To odludzie.
W epoce brązu też stalibyśmy pośrodku niczego.
Nie ma tu żadnych miast, ale znaleziono ciała z epoki brązu.
Spójrzcie, fosa, koncentryczne okręgi.
Budek z 1800 roku p.n.e.
Budynek powstał 700 lat przed Nuragami z Sardynii.
Jestem zaskoczony tym, jak wiele cech przypomina sardyńskie budowle.
Jest jak labirynt.
To miejsce nie wydaje się imponujące,
jest mniejszą wersją budynków z Sardynii,
ale jest niezwykle złożone i widać w nim motywy przewodnie.
Fosa i koncentryczne okręgi to żadna metafora,
tylko atlantydzka architektura, jaką opisywał Platon.
Widać cztery strony świata, a na środku mamy
naprawdę głęboką studnię.
Czy to możliwe, że czczono tu jakieś wodne bóstwo? Posejdona?
Spójrzcie też na położenie.
Motyw opisywany przez Platona powtarza się,
budynek stoi pośrodku żyznej równiny.
To nie miasto, nie dom, nie zamek.
To świątynia, miejsce czczi.
Czuję się jak wewnątrz zegara.
Konstrukcja jest drobiazgowa. Rampy prowadzą nas dookoła.
Te wieże zapierają dech w piersiach.
Tym bardziej, że się tego nie spodziewamy.
Ta budowla wyglądała jak kopiec,
do wykopalisk 30 lat temu,
niełatwo datować takie znaleziska,
ale w świątyniach chowa się duchownych,
a tutaj…
archeolodzy odkryli
i pozostawili, starożytny pochówek.
Czy to więc punkt wyjścia dla kultury Atlantydy,
która później przeniosła się na Sardynię?
Czy Pantera znalazł taką świątynię pod wodą?
Dowiedziałem się, że pogoda się poprawiła, ale w drodze powrotnej
Georgeos chciał pokazać mi kolejnego asa w rękawie.
Wysoko w górach, tuż obok koncentrycznych kręgów,
jest coś, co chciał mi pokazać.
Nie wierzę, przecież to menora.
Menora.
A więc biblijna menora ze świątyni w Jerozolimie,
wspomniana w Księdze Wyjścia, wywodzi się z atlantydzkich kręgów?
Menora upamiętnia symbol,
który znaczył coś ważnego przez tysiące lat.
Nagle przypomniały mi się menory,
które widziałem na 1600-letnich, żydowskich grobach na Malcie.
Wyglądały jak symbol Georgeosa,
wraz ze środkowym słupem, który wyglądał jak trójząb Posejdona.
To niewiarygodne.
Czy to możliwe, żeby echo atlantydzkiej mitologii
było w Biblii?
Według Georgeosa, to z takich świątyń Atlantyjczycy
przenieśli symbol do reszty świata.
Nurkowie mogą wznowić pracę.
Zaczynamy w parku Donana.
Uważam, że to tutaj znajdował się
główny port Atlantydy.
Pytanie brzmi, co dalej?
Mamy problem.
Jeśli port Atlantydy jest zakopany pod błotem Donany,
nie dostaniemy się do niego. Ale chyba mam pomysł.
W Laja Alta na ścianach opisano dwa kwadraty.
Jeśli kwadrat z okręgami oznacza port Atlantydy,
to może ten drugi opisuje coś innego.
Swojego rodzaju poczekalnie,
w której statki cumowały przed wpłynięciem do portu.
HISZPANIA MAROKO
Jeśli takie miejsce istniało,
byłoby na najbliższej cieśninie wyspie, Sacti Petri.
Dzielę się tym z załogą.
To ryzykowne, ale nie mamy innych tropów.
Udajemy się więc do celu.
Widzę coś. To oczywiste.
A tutaj mogła być strefa oczekiwania.
Kapitan Jose Maria ustawia statek.
Presja wzrasta.
Schodzimy.
Ale czego szukamy?
Statków?
Drewno zgniłoby przez tysiące lat,
ale falochrony, pomosty i kamienne kotwice - nie.
Czy to doki?
Może falochrony.
Gdy nagle…
znajdujemy…
ogromną, starożytną kotwicę.
Nawet Ralph, sceptyczny archeolog morski, jest podekscytowany.
Jest tej wielkości, długa na 83 cm,
tej grubości.
Gładka po obu stronach, z otworem w środku.
Byliśmy… dość zaskoczeni jej widokiem.
Po tygodniach bezowocnych poszukiwań wszyscy cieszą się, gdy Ralph orzeka,
że kotwica może pochodzić z epoki brązu.
To pasuje do linii czasowej Atlantydy.
- To zdjęcia? - Owszem.
Niesamowite znalezisko.
Wielu ludzi ekscytuje się kotwicami,
ale tą naprawdę warto.
To kotwica mająca co najmniej 3000 lat,
ogromna, od naprawdę wielkiej łodzi,
co udowadnia, że starożytne, wielkie łodzie żeglowały po tych wodach
nawet 4000 lat temu.
Wiele osób uważa, że ludzie nie żeglowali po Atlantyku
aż do VIII w. przed naszą erą.
Zgodnie z tą teorią, szlaki rybackie i handlowe tego obszaru
ograniczały się do Morza Śródziemnego.
Ta kotwica opowiada inną historię.
Jesteśmy w Atlantyku.
Kto widział kamienne kotwice po tej stronie oceanu?
Tego miejsca nie badano.
My robimy to po raz pierwszy
i dokonujemy odkryć.
Przekraczamy granice.
Nie byłem pewien tych lokalizacji,
ale teraz czuję nadzieję.
Ale jedna kotwica może być kolejną anomalią,
dowodem na istnienie łodzi, która zboczyła z kursu.
Potrzebujemy więcej znalezisk, żeby poprzeć teorię,
że kiedyś była tu strefa oczekiwania.
Edoardo, słyszysz mnie?
Masz jakieś kłopoty?
Prąd jest silny, to bym jeszcze wytrzymał,
ale potężny przypływ wybija nas od dna.
Wszystko przez to, że dno jest tak płaskie.
To dopiero coś.
Nieamowite!
W życiu czegoś takiego nie widziałem.
Co znalazłeś?
Kwadratową kotwicę.
Bez wątpienia to dzieło człowieka.
Ma w środku otwór wielkości pięści.
Tego właśnie szukaliśmy.
To coś niewiarygodnego.
Kieruję się…
w stronę kolejnej kotwicy,
to cudowne znalezisko ja na ten obszar.
Rzadki artefakt, nawet w basenie Morza Śródziemnego.
A jesteśmy w wodach Atlantyku.
Wspaniałe. Niewiarygodne.
Co za okaz. Co za znalezisko.
Miguel nas prowadzi,
ale widać, że ma trudności.
Prądy są zbyt silne.
Ile kotwic widzisz?
Zbliżam się do trzeciej…
która jest owalna…
szeroka na góra 70 cm i długa na 80 cm,
jest w świetnym stanie.
Może mieć 3500, 4000 lat.
Dzięki niej wiemy, że był tu port.
Nawet nie śniłem o znalezieniu kotwic,
bo łatwiej znaleźć igłę w stogu siana niż starożytną kotwicę w Atlantyku.
To oznacza, że jesteśmy na właściwej drodze.
Odkryliśmy cztery kotwice z epoki brązu
po hiszpańskiej stronie Atlantyku,
ale nurkowie jeszcze nie skończyli,
a godzinę później natknęli się na piątą, trójkątną kotwicę.
Niesamowite.
Mówię zupełnie szczerze.
A chwilę później, szóstą.
Dziś poczułem się dobrze.
- A nie mówiłem? - Jesteście świetni.
Jestem dumny, że mogę tu być.
Tworzycie historię!
To znalezisko sugeruje niewyobrażalne rzeczy.
Nasz zespół znalazł dowody tam, gdzie przewidywaliśmy.
Było super?
- Było, Simcha. - Tak?
Czuję, że dokonaliśmy czegoś ważnego.
Dzięki, stary, to było wspaniałe.
Jeśli tu zakotwiczały jej statki,
to być może Atlantyda, jak przewiduje profesor Freund,
czeka na odkrycie pod błotami Donany?
A jeśli ogromne kotwice cumowały wielkie statki,
jak daleko w Atlantyk wypływały?
Czy znajdziemy dowody na ich rejsy w stronę Ameryki?
Nasza załoga znalazła więcej kotwic z epoki brązu w Atlantyku
niż ktokolwiek wcześniej.
Jeśli w ciągu kilku zanurzeń znaleźliśmy sześć, muszą ich być tysiące,
potwierdzając słowa Platona o porcie za Słupami Herkulesa.
Platon twierdził też, że statki pokonywały Atlantyk,
zatrzymując się po drodze na różnych wysepkach.
By to sprawdzić, udajemy się na zachód, tym razem na Azory.
To portugalskie wyspy pośrodku Atlantyku.
Czy żeglarze z epoki brązu mogli tu dotrzeć
na 3500 lat przed Kolumbem,
pokonując 1/3 drogi do Ameryki?
To naciągany pomysł.
Gdy portugalscy odkrywcy przybili do brzegu 500 lat temu,
twierdzili, że odnaleźli nigdy nie zamieszkane wyspy…
ale profesor Felix Rodrigues z Uniwersytetu Azorów
dokonał niedawno niezwykłego odkrycia.
Nie wierzę w to, co widzę.
Teoretycznie nie powinno tu być.
- Tak. - Co to?
Prawdopodobnie kolumbarium, co najmniej rzymskie.
Rzymianie dokonywali kremacji,
przesypywali prochy do urn, a potem stawiali tu.
Tak, to miejsce pochówku, bo tam stoi piec.
- To piec? - Tak.
To tłumaczyłoby architekturę i sens tego miejsca.
Jestem w szoku, bo to oznacza…
że istniała tu kultura
w starożytnych czasach, prawda?
Na wiele lat przed oficjalnym odkryciem wyspy.
Tak, to prawda.
Niesamowite.
Tu przychodziły starożytne ludy.
Co niezwykłe, ludzie mieli zwyczaje
podobne do tych nad Morzem Śródziemnym.
Mieszkali na tych wyspach 2000 lat temu, może wcześniej.
Profesor Rodrigues ma dowody, które przesuwają datę do epoki brązu,
a nawet wcześniej, do czasów Atlantydy.
Piramidalne, ogromne budowle
zdobią azorskie pola kukurydzy.
Te budynki prawdopodobnie były ze sobą połączone
rozbudowaną siecią tuneli,
obecnie zniszczonych lub zablokowanych.
Stoję na polu kukurydzianym azorskiej wyspy Pico,
w połowie drogi pomiędzy Europą i Amerykami.
Za mną stoi wejście
do antycznej budowli, którą badacze ocenili jako neolityczną.
Epoka kamienia.
Mówimy o konstrukcji sprzed tysięcy lat,
kiedy nikogo nie powinno tu być.
Wejście łączy się jakoś z najbliższą piramidą,
ta wygląda zaś na antyczny ziggurat,
jak biblijna wieża Babel.
Przywodzi na myśl także Azteków,
ale nikt jej tak naprawdę nie badał.
Każdy widzi, że to piramida
i jakieś zablokowane, starożytne wejście.
Archeologiczny skarb, nadal nieodkryty.
Fantastyczna budowla stworzona z suchych kamieni.
- Bez cementu? - Dokładnie.
Świetnie zaplanowane.
Ale potrzeba było wielu kamieni.
Część z nich wydobyto w tej komnacie.
Znaleziono tu starożytne narzędzia.
To znaczy, że może pochodzić z epoki kamienia.
To naprawdę dziwne jak na położenie Azorów.
Do zbudowania piramidy potrzeba wielu ludzi i wiedzy.
Niezwykłe.
Mówimy o okresie, który trwał 4000 do 6000 lat temu.
Ta sama technologia, którą widzieliśmy na wschodzie
Morza Śródziemnego.
Wielkie głazy, jeden na drugim,
które przetrwały tysiące lat bez cementu.
Nie jesteśmy nad Morzem Śródziemnym,
to część cywilizacji, która dotarła aż nad Atlantyk.
Na wyspie jest więcej dowodów istnienia jej antycznych mieszkańców.
Spaceruję z profesorem Rodriguesem, żeby zobaczyć wyspę z epoki amienia,
w której stoją megalityczne konstrukcje, podobne do tych z Malty.
Trzy i pół tysiąca kilometrów stąd!
Uważajcie, ślisko tu.
Profesor Rodrigues odkrył to miejsce w 2014 roku.
Na podstawie znalezionych narzędzi
oszacował wiek wioski na 6000 lat,
a jednak niewiele kto w świecie nauki wie o odkryciu.
Profesor Rodrigues natknął się nawet na stworzoną przez człowieka jaskinię.
Niesamowite. Ze wszystkich budowli megalitycznych
ta jest najbardziej zaawasowana.
Może to był dom jakiejś szychy. Wodza.
A może jakieś święte miejsce.
Możemy stać w bardzo wczesnej świątyni.
Jest część zewnętrzna i wewnętrzna komnata,
która mogła służyć jako sanktuarium.
Poza lasem profesor pokazuje mi artefakt,
który nie pasuje do tej nowoczesnej farmy.
To znalezisko,
które może zmienić nasze myślenie o żegludze epoki kamienia.
- Co to? - Kotwica z czasów kamienia.
Niesamowite. Co ona robi na ogrodzeniu?
Użyto jej jako zwykłego kamienia.
Rolnik je zbierał?
Tak. I budował z nich mur.
Nie zgadniesz,
ale znaleźliśmy takie kotwice pod wodą południowej Hiszpanii.
Ta jest większa od naszych kotwic.
Znaleźliśmy owalne kotwice, które były o połowę mniejsze.
Ta ma dwa otwory. Łódź musiała być gigantyczna.
To coś wielkiego.
Jeśli stoi tu kamienna wioska i leży kotwica,
niedaleko musiała być woda i port.
Znaleźliśmy dwie linie wodne, jedną po każdej stronie wzgórza,
które prowadziły prosto do oceanu.
Na nowo tworzysz historię podróży w czasach epoki kamienia.
To mogłoby pomóc wytłumaczyć migrację ludów antycznych
do innych miejsc świata.
Profesor pokazuje mi kolejne niezwykłe odkrycie.
Niesamowite, to koleiny po wózkach.
Tak, bez dwóch zdań.
Podobne do tych na Malcie.
Zaczynają się znikąd i kończą gdzieś na morzu.
Podobne znajdują się na środku wyspy.
Są na każdej wyspie?
Na wszystkich, prócz najmniejszej.
- I nikt ich nie zbadał? - Nie. Żadnego z nich.
Jak stare są, twoim zdaniem?
Mogły powstać w 3 w. p.n.e.
Trzeci wiek przed naszą erą. Niesamowite.
Kiedy wyruszyliśmy w podróż, koleiny nic dla mnie nie znaczyły.
Ale potem dostrzegłem ich zaawansowaną technologię,
tajemnicze techniki na tych wyspach, na Malcie, Sardynii, Sycylii,
i teraz na Azorach.
Ludzie z epoki kamienia osiedlali się tam,
tworząc technologię, z której długo korzystali,
choć nikt nie wie jak. Niesamowite,
bo okazuje się, że ludzie tu byli,
że mogli dotrzeć tu na łodzi ponad 4000 lat temu.
Może nawet 6000 lat temu.
Teraz już wiem, że przed piramidami w Egipcie,
istniała cywilizacja z przełomu epok kamienia i brązu,
zapomniane królestwo.
Jej serce zdaje się być w południowej Hiszpanii.
Wierzę, ze ta cywilizacja dzieli kulturę, architekturę
i zdolności żeglarskie z Atlantydą Platona.
Imperium zniszczone najpewniej
przez serię katastrof naturalnych związanych z Santorini.
Atlantyda Platona to coś więcej niż mit.
Jim, udało nam się.
Ty to zrobiłeś, znalazłeś te wspaniałe kotwice.
Dowiodłeś, że istniała kultura handlowa za Słupami Herkulesa.
To świetne dowody, ale czy znalazłeś Atlantydę?
Być może.
Możliwe, że spoczywa pod błotem na Tartesos.
Musimy się temu przyjrzeć.
Udowodnij to. Znajdź ją i wykop.