Υπάρχει ένα μέρος στη γη που είναι ακόμη η αυγή της ζωής....
και τα μεγάλα κοπάδια ζουν ελεύθερα.
Αφρική - Σερενγκέτι
Η ζωή κυλά σε μία γη χαμένη στον χρόνο,
το τελευταίο καταφύγιο της μεγαλύτερης συγκέντρωσης
άγριας φύσης που έχει παραμείνει ακόμη στη γη.
Τα βοσκοτόπια Σερενγκέτι της ανατολικής αφρικής.
Πολύ πριν την ανθρώπινη παρουσία,
τα βουνά στην ανατολή αδειάζαν το εσωτερικό τους στους ουρανούς.
Μια θάλασσα στάχτης κάλυψε το Σερενγκέτι
αφήνοντας μόνο διασκορπισμένες βουνοκορφές
σαν πέτρινες σημαδούρες ενός γυμνού κόσμου.
Μέσα σε 4 εκατομμύρια χρόνια,
ο χρόνος και τα στοιχεία της φύσης μετέτρεψαν τη στάχτη
σε πλούσια γη που παράγει απέραντα βοσκοτόπια
και σήμερα προστατεύεται σαν το πιο σημαντικό καταφύγιο
άγριας ζωής στη γη.
Σε μια γη τόσο γόνιμη όσο και πανέμορφη
κατοικούν εκατομμύρια ζώα διαφόρων ειδών.
Κι όμως ένα είδος κυριαρχεί.
Πλήθους ενάμιση εκατομμυρίου,
τα γκνου επηρεάζουν τις ζωές όλων των άλλων.
'Αχαρα στην εμφάνιση, αποκαλούνται
οι κλόουν των αφρικανικών πεδιάδων
κι ένα ζώο γεμάτο αφοσίωση στα εύφορα εδάφη.
Αλλά τα γκνου είναι αξεπέραστα προικισμένα
για μια ζωή ατελείωτης μετανάστευσης
στην αναζήτηση τροφής και νερού.
Στην άλλη πλευρά,
ένα σύνολο άλλων φυτο- φάγων ζώων συνυπάρχει.
'Ολα προσαρμοσμένα στην πλούσια και ποικίλη βλάστηση
του Σερενγκέτι, με το καθένα να ψάχνει
έναν διαφορετικό δρόμο για την προμήθεια της τροφής.
Μερικά ίσως περάσουν το 2/3 της ζωής τους βόσκωντας.
Μερικά είναι αρκετά τυχερά
να ζουν μέσα στην δική τους σαλατιέρα.
Η εξίσωση της ζωής στο Σερενγκέτι είναι απλή.
Τα φυτοφάγα τρώνε φυτά.
Τα σαρκοβόρα τρώνε τα φυτοφάγα.
Τα λιοντάρια κυνηγούν με δύναμη κι αθόρυβα.
Ένα, σαν μέσο παραπλάνη- σης, αποσπά την προσοχή....
....καθώς τα υπόλοιπα στήνουν ενέδρα.
Παρόλο που η λέαινα είναι αυτή που έπιασε το θήραμα,
το μεγαλύτερο περήφανο αρσενικό θα φάει πρώτο.
Τα πεινασμένα μικρά περιμένουν στη σειρά τους.
Οι λέαινες και τα νεογνά ακολουθούν δεύτερα.
Ύαινες, τσακάλια κι όρνεα
θα δώσουν μάχη να είναι τα επόμενα.
Στο Σερενγκέτι, τίποτα δεν πάει χαμένο.
Μέσα στην αφθονία της βροχερής περιόδου
τα κοπάδια των γκνου έχουν δυναμώσει
στα εδάφη χορταριού στο νότιο Σερενγκέτι.
Τώρα, τέλη του Μάη, η ξηρασία πλησιάζει
επιβάλλοντας ένα θανάσιμο τελεσίγραφο....
Μετανάστευση ή λιμοκτονία.
Για περισσότερα από 2 εκατομμύρια ζώα,
είναι ένας αγώνας δρόμου ενά- ντια στη δίψα και στην πείνα.
Σαν ζωντανά ρυάκια και ποτάμια, τα κοπάδια
από ζέβρες και γαζέλες ρέουν προς τον βορρά και τη δύση,
καθώς τα ελκύει η πανάρχαια υπόσχεση
νερού και βοσκότοπου.
Η μεγάλη μετανάστευση έχει αρχίσει.
Το επικό ταξίδι διαδραματίζε- ται στα δύο ανατολικά κράτη
της Τανζανίας και της Κένυας.
Τα κοπάδια των γκνου μεταναστεύουν βόρεια
προς το καταφύγιο θηραμάτων Μασάι Μάρα στην Κένυα.
Εκεί, βόσκουν για μήνες μέχρι να ξαναρχίσουν οι βροχές
και τα κοπάδια να ξαναγυ- ρίσουν στα νότια βοσκοτόπια.
Η μετανάστευση διατρέχεται από μια θανάσιμη μονομαχία
για περισσότερα από 750 χιλιόμετρα.
Οι πρώτες βδομάδες της μετανάστευσης
συμπίπτουν χρονικά με τον παρο- ξυσμό της εποχής ζευγαρώματος.
Τα αρσενικά εμπλέκονται σε αδιάκοπες μάχες
για την διεκδίκηση των θηλυ- κών και της επικράτειάς τους.
Σε λίγες βδομάδες, το 90% των θυληκών θα εγκυμονούν.
Νωρίς κατά την μετανά- στευση προς το βορρά
τα κοπάδια κινούνται μέσα από την περιοχή των αρχαίων
επανθήσεων γρανίτη, που ονομάζονται λοφίσκοι.
Τώρα είναι σε πλεονεκτική θέση για τα θηρία που παραμονεύουν.
Από 4 κουταβάκια τσίτας, μόνο αυτό έχει επιζήσει.
Για να το τρέψει,
η μητέρα πρέπει να σκο- τώνει σχεδόν κάθε μέρα,
αλλά δεν έχει φάει εδώ και δύο μέρες.
Τα κοπάδια έχουν φύγει, μόνο μερικές γαζέλες έχουν απομείνει.
Από αυτήν την απόσταση δεν υπάρχει κανένας διαγωνισμός.
Το τσίτα είναι το ταχύτερο ζώο πάνω στη γη,
επιτυγχάνοντας σύντομα ξεσπάσματα ταχύτητας
που φτάνουν μέχρι και τα 105 χλμ την ώρα.
Δεν υπάρχει ούτε δόλος, ούτε οίκτος στο Σερενγκέτι.
'Ενας κυνηγός σκοτώνει για να τραφεί αυτός και τα μικρά του.
Τίποτα περισσότερο.
Στα μεταναστευτικά κοπάδια οι σαβά- νες τώρα προσφέρουν καταφύγιο
από τα εδάφη που έχουν πληγεί από την ξηρασία.
Αλλά εδώ, η μετανάστευση γίνεται εισβολή γιατί
ο δασότοπος είναι μόνιμο σπίτι για κάποια άλλα ζώα.
Αλλά τα περισσότερα συνεχί- ζουν την καθημερινότητά τους
ελάχιστα ενοχλημένα από το πλήθος των καταπατητών.
Αντίθετα με τα γκνου,
οι καμηλοπαρδάλεις δεν έχουν ανάγκη την μετανάστευση.
Τρέφονται με δεκάδες είδη φυλλώματος από τα δέντρα,
διαθέσιμη ποσότητα τροφής ικανή να αντέξει στην ξηρασία.
Οι κερκοπίθηκοι βρίσκουν στα δέντρα ασφάλεια και διατροφή.
Οι παμπουίνοι της σαβάννας περιφέ- ρονται στον δασότοπο σε αγέλες,
κουρνιάζοντας στα δέντρα την νύχτα.
Παμφάγα όπως εμείς, τρέφονται σχεδόν με ο,τιδήποτε τρώγεται.
Μερικές φορές, τα ενήλικα αρσε- νικά τρώνε και μικρές αντιλόπες.
Τρεφόμενα με χορτάρι που δίπλα στους δασότοπους,
τα φυτοφάγα έχουν πάντα ένα άγρυπνο μάτι.
Υπάρχει όμως ένα φυτοφάγο που ακόμη και το λιοντάρι
του αφήνει ελεύθερο τον χώρο.
Ο ενήλικας ελέφαντας, είναι ένα από τα ελάχιστα
ζώα στο Σερενγκέτι χωρίς κανέναν άγριο εχθρό.
Προστατευτικοί με τα μικρά τους,
οι ελέφαντας σχηματίζουν πάρα πολύ ισχυρούς δεσμούς.
Η σχέση μεταξύ μητέρας και κόρης
διαρκεί μέχρι και 50 χρόνια.
Μερικές φορές τα κοπάδια προχωρούν την νύχτα
παρόλο τον κίνδυνο επίθεσης κάτω απ'το κάλυμμα του σκοταδιού.
Ελκούμενα από αστραπές, μακρυνούς κεραυνούς
ή από τη μυρωδιά της βροχής,
μπορούν να ταξιδέψουν μέχρι και 75 χλμ ως την αυγή.
Τώρα οι αντιξοότητες πολλαπλασιάζονται.
Η ξηρασία στέγνωσε τις πεδιάδες σαν στεγνά προσανάμματα.
Φωτιές από χορτάρι στεγνώ- νουν το Σερενγκέτι.
Οργωμένη από φωτιά κι αέρα, η βλάστηση θα πάρει νέα πνοή
με τις μελλοντικές βροχές, αλλά προς το παρόν
τα κοπάδια που ψάχνουν την επι- βίωσή τους βρίσκουν μόνο σκόνη.
Τώρα οι εχθροί είναι η δίψα, η πείνα, η εξάντληση,
κι όπως πάντα, τα αρπακτικά ζώα.
Η επιθυμία για μετανάστευση είναι τόσο έντονη,
που τα κοπάδια θα συνεχίσουν ακόμα κι αν αντιμετωπίσουν
λιοντάρια που έχουν συσπει- ρωθεί σε ανοιχτή ενέδρα.
Ο κυνηγός χρειάζεται μόνο να επιλέξει την στιγμή.
Σ'αυτήν την ατελείωτη μάχη, τίποτα δεν είναι εγγυημένο.
Την μέρα, μόνο 1 επίθεση λιο- νταριού στις 5 είναι πετυχημένη.
Επιτέλους, μετά από μήνες μετανάστευσης,
οι πρώτες σειρές ξεχύνονται στην απλο- χεριά που τους τράβηξε βόρεια.
Τα πλούσια βοσκοτόπια Μασάι Μάρα στην Κένυα.
Για ακόμη μια φορά, το ένστικτο τους έφερε
σε έναν τόπο αφθονίας.
Εδώ, θα περιφέρονται και θα βόσκουν για μήνες.
Μέχρι οι ζωογόνες βροχές να ξαναγυ- ρίσουν με τους ανέμους του Οκτώβρη.
Ανατολικά, κοντά στο Σερενγκέτι,
υπάρχει ένα μέρος ακόμη μεγαλύτερης αφθονίας.
'Ενα από τα φυσικά θαύματα του κόσμου.
Είναι μια μικρογραφία του Σερενγκέτι.
Ο κρατήρας Γκόρονγκόρο είναι μια τεράστια ηφαιστειακή καλδέρα,
που περιστοιχίζει 150 τετραγω- νικά χλμ., ένα απομεινάρι
των μεγάλων εκρήξεων που δημιούρ- γησαν τα βοσκοτόπια Σερενγκέτι.
Από τα συννεφιασμένα δάση κατά μήκος της παρυφής
μέχρι τον κρατήρα, 2.000 πόδια πιο κάτω,
ένα ανεξάρτητο οικοσύστημα
εφοδιάζει πλούσια τροφή και άφθονο νερό.
Κι όπου υπάρχει νερό, υπάρχει ζωή.
'Ενα αντικείμενο ψυχαγωγίας για κάποιους,
ο ιπποπόταμος μπορεί να τεμαχίσει έναν κροκόδειλο ή έναν άνθρωπο
στα δύο με μια μόνο δαγκωνιά.
Υπενθυμίζοντας έτσι έναν κανόνα του Σερενγκέτι....
ποτέ μην μπεις ανάμεσα σ'έναν ιπποπόταμο και στα χωρικά του ύδατα.
Δεκάδες χιλιάδες ζώα κατοικούν εδώ,
ενώ άλλα έρχονται μετανάστες από τον ουρανό.
Φλαμίνγκος από την Ναμίμπια.
Πελαργοί από μακρυνά μέρη όπως την Ευρώπη και την Ασία.
Σαν προνομιούχα ξαδέρφια των μεταναστευτικών κοπαδιών
τα γκνου κι οι ζέβρες μέσα στα τείχη του κρατήρα
χρειάζονται μόνο περιπάτους από βοσκότοπο σε βοσκότοπο.
Οι κίνδυνοι αφθονούν κι εδώ όπως και οπουδήποτε αλλού.
Οι ζέβρες σχηματίζουν κλοιούς σε μια μάζα ραβδώσεων,
προσπαθώντας να μπερδέψουν τα θηρία.
Τα άλογα της Αφρικής, φαίνονται γαλήνια,
αλλά δεν μπόρεσαν ποτέ να εξημερωθούν.
Ο μαύρος ρινόκερος παρόλο το φοβερό του παρουσιαστικό
και την συχνή οριοθέτηση επικράτειας,
είναι ένας ευάλωτος γίγαντας θύμα της λαθροθηρίας
σχεδόν μέχρι αφανισμού για την αξία του κέρατού του.
Ο κρατήρας Γκορονγκόρο είναι ένα από τα λίγα προστατευόμενα καταφύγια
που ακόμη επιζεί ο μαύρος ρινόκερος.
Για μια αγέλη μπαμπουίνων το μεγαλύτερο μέρος της μέρας περνά
προσέχοντας το μικρά, φροντί- ζοντας και συναναστρέφοντας.
Μολονότι η προστασία της περηφάνειας του λιονταριού
και της επικράτειάς του ανήκει στα αρσενικά, το κυνήγι
και το μεγάλωμα των μικρών πέφτει στα θηλυκά.
Το παιχνίδι προετοιμάζει τα μικρά για τις βίαιες μάχες που έρχονται.
Η επίδειξη δύναμης του λιονταριού συνδυάζεται αρμονικά
από μια τεράστια ανάγκη για ξεκούραση.
Βασικά, 20 ώρες της ημέρας ξοδεύονται σε βασιλικούς ύπνους.
Όταν όμως ζευγαρώνουν, κατά μέσο όρο το κάνουν
κάθε 25 λεπτά, μέρα και νύχτα, χωρίς τροφή για 3-4 μέρες.
Έχει υπολογιστεί ότι 3.000 ζευγαρώματα συμβαίνουν
για κάθε νεογνό που θα επιζή- σει τον πρώτο του χρόνο.
Αυτά τα μέρη είναι επίσης το λίκνο της ανθρωπότητας.
Χωμένο μέσα στο ανατολικό Σερενγκέτι κοντά στο Γκόρονγκόρο
είναι το 'Ολντουβάι Γκορτζ.
'Ενα από τα πιο γνωστά αρχαιολογικά μέρη του πλανήτη.
Μέσα στα διαστρωματωμένα του τείχη εμφάνισε ένα ανθρώπινο απολίθωμα
ηλικίας σχεδόν 2 εκατομμυρίων ετών.
Σήμερα, η περήφανη φυλή των Μασάι κατοικεί εδώ.
Κι αυτοί ακολουθούν μια νομαδική διαβίωση
μέσα στα σύνορα του Σερεν- γκέτι ψάχνωντας πάντα
καλό χορτάρι για τα κοπάδια των βοοειδών τους.
Οι Μασάι πιστεύουν πως ο παράδεισος χάρισε
μόνο σ'αυτούς και σε κανέναν άλλο όλα τα βοοειδή της γης.
Και από τα πολύτιμά τους βοοειδή παίρνουν ακόμη το κύριο προϊόν
της δίαιτας των πολεμιστών τους. 'Ενα μείγμα από γάλα κι αίμα.
Τα θηρία ακόμη περιστοιχίζουν την ζωή των Μασάι.
Σ'αυτό και σε κοντινά χωριά, λεοπαρδάλεις έχουν πάρει
τρία παιδιά τους μέσα σ'έναν χρόνο.
Κάποτε οι πιο φοβεροί πολεμιστές της Ανατολικής Αφρικής, οι Μασάι
ακόμη υπερασπίζονται τα ζώα τους και τις οικογένειές τους με λόγχες.
Κάποιοι γεννιούνται στο Σερενγκέτι, κάποιοι το αναζητούν.
Σήμερα, μια αυξανόμενη ανθρώπινη μετανάστευση από τον έξω κόσμο
γίνεται μάρτυρας θεάματος αγριότητας χαμένο από παντού εδώ και καιρό.
Η Τανζανία κι η Κένυα έχουν διατηρήσει απέραντες περιοχές ως εθνικά πάρκα
και καταφύγια θηραμάτων, ανακηρύσσοντάς τα
παγκόσμια κληρονομιά όλης της ανθρωπότητας.
Η στήριξη του τουρισμού είναι απολύτως απαραίτητη
για την επιβίωση αυτής της κληρονομιάς,
ενώνοντας την μοίρα του Σερεν- γκέτι με αυτή των τουριστών
που έρχονται και βλέπουν με δέος.
Το Σερενγκέτι που ατενίζουν αλλάζει,
απειλούμενο από την αύξηση του πληθυσμού και την λαθροθηρία.
Αλλά όμως προστατεύεται δυναμικά.
Τα κοπάδια ελεφάντων που κάποτε τρέπονταν σε φυγή
από τους λαθροκυνηγούς, τώρα επιστρέφουν.
Τώρα προστατεύονται από την ανα- στολή του κυνηγιού ελεφαντόδοντου.
Τρεφούμενα πάλι απ'το Σερενγκέτι και ενθαρρυμένα από μεγαλύτερη ασφάλεια
τα κοπάδια πολλαπλασιάζονται με γοργούς ρυθμούς.
Στην περιοχή Μάρα των Μασάι, οι καταιγίδες του Οκτώβρη φθάνουν.
Και με την επιστροφή των βροχών τα κοπάδια θα ξαναρχίσουν
την μεγάλη μετανάστευση προς τα εδάφη καταγωγής τους στο νότο.
Αλλά μπροστά θα αντιμετωπίσουν τον μεγαλύτερό τους κίνδυνο.
Για να φθάσουν στον νότο, πρέπει να περάσουν τον ποταμό Μάρα
που τώρα είναι φουσκωμένος από τις βροχές.
Μέσα σ'αυτά τα νερά επικρατεί ακόμα η εποχή των δεινοσαύρων
κι εκεί βασιλεύουν οι κροκόδειλοι.
Πολλά που επιζούν απ'τους κροκόδειλους γίνονται θύματα
του ίδιου του ποταμού.
Κάποια πνίγονται, κάποια ποδοπατούνται.
Κάποια είναι πάρα πολύ εξαντλημένα για να σώσουν τους εαυτούς τους.
Μέσα στον χρόνο και στην πορεία της μεγάλης μετανάστευσης
250.000 γκνου θα πεθάνουν.
Αλλά η μετανάστευση συνεχίζεται στο μεγάλο ταξίδι προς τον νότο,
επιστρέφοντας επιτέλους στις πεδιάδες κοντού χόρτου
όπου το θαύμα του Σερενγκέτι ξεδιπλώνεται.
Η μεγάλη ποσότητα τροφής νωρίτερα αυτόν τον χρόνο
αποκορυφώνεται από πλήθος γεννήσεων.
Στο σύντομο διάστημα μερικών βδομάδων της εποχής των βροχών
γεννιούνται σχεδόν μισό εκατομμύριο γκνου.
Μια στρατηγική που κατατροπώνει τα θηρία κι εξασφαλίζει την επιβίωση
μιας νέας γενιάς.
Για να επιζήσουν μέσα στα θηρία, τα νεογέννητα
πρέπει να μπορέσουν να σταθούν λίγα λεπτά μετά την γέννησή τους.
'Οσα δεν μπορέσουν να σταθούν, πρέπει να τα εγκαταλείψουν.
Για ακόμη μια φορά στους βοσκό- τοπους του Σερενγκέτι,
η ζωή είναι πιο δυνατή από τον θάνατο.
Και παραμένει ένα μέρος της γης όπου είναι ακόμη το πρωινό της ζωής
και τα μεγάλα κοπάδια, τρέχουν ακόμη ελεύθερα.